Alkmaar | Andijk | Drechterland | Enkhuizen | Harenkarspel | Heerhugowaard

Hoorn | Langedijk

West-Friesland

Medemblik | Niedorp

Noorder-Koggenland

Obdam | Opmeer

Schagen | Stede Broec | Venhuizen | Wervershoof | Wester-Koggenland | Wognum

West-Friesland | Noord-Holland | Omringdijk | Intro | Zoeken | Colofon | Forum/Prikbord | Aanmelden

Stede Broec
Historie
Wapen
Vlag

Van de stede Broek tot Stede Broec

Voorwoord
Inhoud
1. Kennismaking met Stede Broec
2. De Historie van Stede Broec
3. Broekerhaven
4. De straatweg
5. Rampspoed
6. De Zouaven
7. De Overhaal
8. Stede Broec nu
9. Tuinbouw
10. Verbindingen
11. Wonen in Stede Broec
12. Wapen en ambtsketen
Bronvermelding

Al deze stenen voor sparen en lenen

Andijk
Bovenkarspel
Grootebroek
Hoogkarspel
Lutjebroek
Wervershoof
Westwoud
Zwaagdijk

West-Friesland...
het land waar wij wonen


Inleiding
1. Tussen water en wind
2. Oud en nieuw land
3. Wie is de Westfries
4. Boer in West-Friesland
5. Bouwers en Tuinders
6. Van dingen die gingen
Nawoord

West-Friesland, land om van te houden

Andijk
Drechterland
Enkhuizen
Hoorn
Medemblik
Noorder-Koggenland
Obdam
Opmeer
Stede Broec
Venhuizen
Wervershoof
Wester-Koggenland
Wognum

 

VVV

Westfriese Families
Westfriese
Families

Provincie Noord-Holland

Noordhollands Dagblad

 

Van de stede Broek tot Stede Broec

Hoofdstuk 7: De Overhaal

Schuitenlift aan de Broekerhaven

In het hoofdstukje over de aanleg van de Broekerhaven in de 15e eeuw wordt al gememoreerd dat er misschien op dat moment al een overhaal is aangelegd.

Een overtoom, een overhaal, een rad, het zijn verschillende verschijningsvormen van apparaten die het zelfde doel dienden: het overbruggen van het niveauverschil tussen binnen- en buitenwater.

In Broekerhaven was zo'n apparaat nodig om polderschuiten in De Kolk te tillen. Daar werd de lading, vooral tuinbouwproducten, overgeladen in schepen die ermee naar de afnemers voeren. In omgekeerde richting ging het om de aanvoer van brandstoffen en mest.

In eerste instantie was er een rad. Dat blijkt ook uit de naam die Bovenkarspelders nog altijd geven aan de Overtoom, 't straatje langs de Westerwortelsloot, de vaarweg die naar de overhaal leidt: "achter 't rad" In 1995 heeft een straat in het nieuwe wijkje westelijk van De Kolk de naam Achter 't Rad gekregen.

Het rad stond op een kleihelling tussen binnen- en buitenwater. Met mankracht of met paarden werden de schepen naar het andere niveau getrokken. In de 19e eeuw is er een overhaal geplaatst die op stoom werkte

De overhaal die er nu nog staat, een elektrische schuitenlift, kwam in 1923. Te laat eigenlijk; er was hem maar een kort werkzaam leven beschoren. Daarvoor zijn drie oorzaken te noemen. In 1926 verlaagden de Spoorwegen hun vrachttarieven drastisch. Daarnaast had de crisis van de dertiger jaren rampzalige gevolgen voor de tuinbouw. Tenslotte begon de provincie Noord-Holland in de dertiger jaren op grote schaal met de aanleg van wegen. Transport over water behoorde daarmee grotendeels tot het verleden.

Maar de overhaal staat er nog wel. 't Is de enige elektrische schuitenlift in Nederland. In 1993 is hij gerestaureerd. Sindsdien is hij in gebruik voor recreatieve doeleinden.

 


 

Hoofdstuk 8: Stede Broec nu

Groei en ontwikkeling

De gemeente Stede Broec is, zoals gezegd, op 1 januari 1979 ontstaan door samenvoeging van de gemeenten Bovenkarspel en Grootebroek en telt inmiddels ruim 21.000 inwoners.

In de toenmalige filosofie was aan de gemeente de rol toebedacht van 'groene buffer' tussen Hoorn en Enkhuizen. De provincie heeft inmiddels haar beleid gewijzigd: in het Streekplan, dat eind 1994 werd vastgesteld, kreeg Stede Broec een groeitaak opgelegd. Op dat moment werd er al gebouwd aan de wijk Rozeboom. Die is met ruim duizend woningen inmiddels voltooid, evenals het Zesstedenpark (ruim 200 woningen) en de meest recente grote uitbreiding, Zuidervoert (450 woningen). Daarnaast is een aantal kleine bouwprojecten tot stand gekomen.

Hoewel er nog plannen op de plank liggen, lijkt het erop dat de groei er voorlopig uit is. De provincie vindt het even genoeg en geeft Stede Broec op dit moment (1998) geen toestemming voor nieuwbouw op grote schaal.

 


 

Hoofdstuk 9: Tuinbouw

Stede Broec, een agrarische gemeente

Stede Broec is van oudsher een agrarische gemeente. Totdat de Zuiderzee werd afgesloten, werd er ook gevist. De agrarische bedrijvigheid bleef, al is ze vanzelfsprekend door herverkaveling en door veranderde economische inzichten grootschaliger geworden. Er worden vooral bloembollen en tuinbouwproducten geteeld.

Verkaveling

Aan het eind van de zeventiger jaren is de polder Het Grootslag -ten noorden van de gemeente- verkaveld. Voordien was dat een vaarpolder: via talloze vaarten, sloten en slootjes vervoerden de tuinders met de karakteristieke groene veldschuiten hun producten van het land naar de veiling. De verkaveling maakte daar een eind aan: de meeste sloten gingen dicht en de polder wordt nu doorsneden door rechte wegen.

Natuur en recreatie

Stede Broec hield aan de verkaveling twee fraaie natuur- en recreatiegebieden over: het Streekbos en De Weelen. Het Streekbos strekt zich aan beide kanten van de Veilingweg uit. Een klein deel van het bos is in 1996 opnieuw ingericht aan de hand van ecologische principes. In De Weelen, een nat gebied ten noorden van Lutjebroek, is nog goed te zien hoe de polder er uitzag voordat die werd verkaveld. De Weelen zijn alleen toegankelijk over water, het makkelijkst vanuit Lutjebroek.
De woorden weel, wiel en waal hebben ��n en dezelfde betekenis: een plas die achterblijft na een dijkdoorbraak.

 

Vorige pagina <> Volgende pagina

 

Bovenstaande tekst is overgenomen uit het boekje
"Van de stede Broek tot Stede Broec".
(Uitgave: Gemeente Stede Broec, 1998. Afdeling Voorlichting)

 

Nu gratis te verkrijgen! 
Klik hier voor meer info.