Alkmaar | Andijk | Drechterland | Enkhuizen | Harenkarspel | Heerhugowaard

Hoorn | Langedijk

West-Friesland

Medemblik | Niedorp

Noorder-Koggenland

Obdam | Opmeer

Schagen | Stede Broec | Venhuizen | Wervershoof | Wester-Koggenland | Wognum

West-Friesland | Noord-Holland | Omringdijk | Intro | Zoeken | Colofon | Forum/Prikbord | Aanmelden

Langedijk

Langedijk
Historie
Wapen
Vlag
Volkslied

West-Friesland...
het land waar wij wonen


Inleiding
1. Tussen water en wind
2. Oud en nieuw land
3. Wie is de Westfries
4. Boer in West-Friesland
5. Bouwers en Tuinders
6. Van dingen die gingen
Nawoord

 

VVV

Westfriese Families
Westfriese
Families

Provincie Noord-Holland

Noordhollands Dagblad

 

Langedijk

Historie

Langedijk: een jonge gemeente met rijke historie
Gemeente Langedijk bestaat precies zestig jaar. In de Tweede Wereldoorlog, 1 augustus 1941, werden op bevel van de Duitse bezetter de vier dorpen Oudkarspel, Noord-Scharwoude, Zuid-Scharwoude en Broek op Langedijk samengevoegd tot ��n gemeente. De vier dorpen bestaan al vele eeuwen en hebben een bewogen geschiedenis. Hierover leest u straks meer. In het jaar 1990 werd een deel van Koedijk en het dorp Sint-Pancras bij Langedijk gevoegd. De inwoners van Sint-Pancras, het zuidelijkste dorp, kozen in dat jaar voor herindeling met Langedijk omdat zij liever niet ingelijfd wilden worden bij Alkmaar. De gemeente Langedijk kreeg daarmee een vijfde en zesde dorp erbij �n werd een historisch grondgebied rijker. Want Sint-Pancras, dat vroeger Vroonen heette, is het oudste dorp van de gehele gemeente. Uit archeologische opgravingen blijkt dat het al bestond in het begin van onze jaartelling en was gebouwd op een strandwal.

Tien eeuwen 'de lange dijk'
Zo'n duizend jaar geleden bestond ook het noordelijkste dorp van onze gemeente, Oudkarspel. Tussen Oudkarspel en Vroonen lag destijds een moerassig gebied vol meren en poelen, met her en der wat klein geboomte. De zee stroomde er af en toe binnen. Eigenaar graaf Dirk II  (� 988) gaf het gebied als geschenk aan het klooster St. Adelbert te Egmond. Waarschijnlijk in opdracht van de monniken uit dat klooster werd duizend jaar geleden een 7,5 kilometer lange dijk gelegd tussen Vroonen en Oudkarspel. Of de dijk nu bedoeld was als waterkering of als stukje wegverbinding naar Schagen, daarover lopen de meningen uiteen. De dijk was in eik geval aanleiding voor meer mensen om zich in dit gebied te vestigen. Zo ontstond in het jaar 1063 het dorp Broek op Langedijk. In oude geschriften vindt men het dorp Zuid-Scharwoude voor het eerst genoemd in 1288 en Noord-Scharwoude in 1338. De dorpen ontstonden allen rond een kapel: Broeckerspel, Sint Pieterkerspel (Zuid-Scharwoude), Sint Janskerspel (Noord-Scharwoude) en Outkerspel (kerspel=kerkdorpje). Het dorp Vroonen is Sint Pancras gaan heten, nadat Vroonen in 1297 totaal werd verwoest tijdens een opstand van West Friezen tegen hun graaf. Op de resten werd een kapel gebouwd, gewijd aan de heilige Sint Pancratius. In het jaar 1487 werd deze kapel een parochiekerk en het omliggende dorp werd Sint-Pancras.

Duizend eilanden
De bewoners langs de lange dijk vonden hun bestaan in de veeteelt en landbouw. Zij veranderden het moeras in een vruchtbaar eilandenrijk door het graven van vaarsloten. Het opgegraven slib gebruikten zij om stukjes land op te hogen. Toen langs de dijk zoveel woningen waren gebouwd dat er geen enkele meer bij kon, ging men op de dichtstbijzijnde eilanden bouwen, die te bereiken waren via bruggetjes over de Voorburggracht. De constructie van de gemeente (de Dorpsstraat als lang lint, nauwelijks zijwegen en overal water) veroorzaakte een slechte bereikbaarheid over de weg. Daardoor kwamen moderne ontwikkelingen in Langedijk later op gang dan in de omgeving. In 1964 viel het besluit om de vaarpolder te veranderen in rijpolder. De ruilverkaveling betekende een belangrijke verandering. De meeste sloten werden gedempt, de Voorburggracht veranderde in een belangrijke verkeersader. Het bevolkingsaantal, lange tijd stabiel gebleven, groeide sterk. In 1415 telde Langedijk ongeveer 1200 inwoners. Vijf eeuwen Iater (in 1950) waren dit er 8437. Vijftig jaar later was dat aantal verdrievoudigd, in 2000 werd een aantal van bijna 24.000 geteld (nu inclusief de bevolking van Sint-Pancras). Langedijk is uitgegroeid tot een moderne gemeente met een bloeiend bedrijfsleven en vele gezellige verenigingen.

Historische gebeurtenissen
In het jaar 1415 verleende Willem de Zesde, hertog van Beieren en beheerder van dit gebied, stadsrecht aan de vier dorpen van Langedijk. In 1426 raakten wij echter het stadsrecht weer kwijt, na een verloren strijd van Willems dochter Jacoba van Beieren tegen haar rivaal Philips van Bourgondi�.
Aan het begin van de 6e eeuw intensiveerde de tuinbouw, na herhaaldelijk uitbreken van veepest met grote sterfte onder het vee. Veel onbenutte graseilanden werden omgezet in akkers: De producten uit dit gebied waren onderrneer uien, wortelen en rapen.
De Kleimeer, nu een natuurgebied, werd in 1567 drooggemalen en de Diepsmeer in 1595. Van de vele molens die hier ooit voor de droogmaling zorgden, zijn er twee overgebleven; de Twuyvermolen in Sint Pancras en de molen aan de Oosterdijk in Broek op Langedijk.
In 1573 werd de Langedijk en met name het dorp Sint-Pancras betrokken bij het door de katholieke Spanjaarden begonnen Beleg voor Alkmaar. Sint-Pancras werd bezet door duizenden huurlingen tot de Spanjaarden op 8 oktober het beleg opgaven. In 1799 werd de Langedijk betrokken bij de oorlog die destijds in Noord-Holland werd uitgevochten tussen de revolutionaire Fransen en Bataven enerzijds en de stadhoudersgezinde Engelsen en Russen anderzijds. Het Regthuis in Oudkarspel werd kapot geschoten en ook het kasteel van de ambachtsheer aldaar. De Nederlands Hervormde kerk van Broek op Langedijk werd door de Fransen gebruikt als paardenstal. De kerk stond destijds wat verlaten, omdat in 1793 bij een grote brand ruim veertig huizen, het raadhuis, de school en herberg van Broek op Langedijk volledig in de as waren gelegd. Na de oorlog werden deze weer opgebouwd, ook werd een nieuw Regthuis (raadhuis) in Oudkarspel neergezet. Het Regthuis is tegenwoordig een museum en thuishaven van de stichting Langedijker Verleden.
De laatste oorlog die in Langedijk sporen heeft nagelaten is de Tweede Wereldoorlog. Bij de bevrijding in 1945 bleken zesentwintig Langedijkers door het oorlogsgeweld te zijn omgekomen. Hun namen, in 1998 aangevuld met die van Indi� en Koreastrijders, zijn te lezen bij het monument De Stier in Noord-Scharwoude. Langs de spoorlijn in Sint-Pancras staat ook een monument. Ter herinnering aan twintig Nederlandse gevangenen die hier in het voorjaar van 1945 werden gefusilleerd.
Een hoogtepunt in de recente geschiedenis van Langedijk zijn de Negen Eeuwen Feesten die in 1980 werden gevierd met vele festiviteiten. De Beddenrace te Noord-Scharwoude en de Vrijmarkt te Broek op Langedijk werden toen voor het eerst gehouden en bestaan nu nog. Andere bekende festiviteiten in Langedijk zijn de Gondelvaart te Koedijk en de Nazomerfeesten van Sint-Pancras.

Bedrijvigheid
In Oudkarspel bevinden zich twee van de oudste bedrijven in Langedijk. Verzekeringsmaatschappij 'De Noordhollandsche van 1816' en Houthandel Eecen. Beide bedrijven zijn opgericht door Cornelis Eecen en leiden al bijna twee eeuwen een bloeiend bestaan. Een belangrijk groenteverwerkingsbedrijf in Zuid-Scharwoude bestaat ruim een eeuw: Kramers Zuurkool, opgericht in 1888. Het is de enig overgebleven zuurkoolfabriek van de reeks die ooit in Langedijk hebben gestaan. De agrarische historie van Langedijk leeft voort in museum Broeker Veiling, de oudste groenteveiling ter wereld. Ten westen van het museum vindt men het gelijknamig winkelcentrum. Verder telt Langedijk vele winkels langs de Dorpsstraat en Bovenweg. Ook telt Langedijk enkele grote bedrijventerreinen: De Mossel en De Wuyver in Noord-Scharwoude en Zuiderdel in Broek op Langedijk. Bekende grote bedrijven zijn chipsfabriek Smiths Food Group, NMA (Nederlandse Machinefabriek Alkrnaar), koekfabriek De Aviateur, machinefabriek Komen en Kuin. De in 1994 begonnen samenwerking tussen de gemeenten Langedijk, Alkmaar en Heerhugowaard (HAL) leidde niet alleen tot bedrijfstoename, ook het aantal woningen nam in rap tempo toe. De nieuwste woonwijk is Mayersloot west in Zuid-Scharwoude. De eerste bouwfase van 600 woningen wordt momenteel afgerond.

 

Bovenstaande tekst is overgenomen uit de gemeentegids van Langedijk
(editie 2000 - 2001)

 

Vraag gratis een offerte aan Maak nu kennis met het Noordhollands Dagblad